|
Ay ve Güneş'in Dünya üzerinde oluşturduğu
çekim kuvveti nedeni ile 12 saat 25 dakikalık
aralıklarla dünya yüzeyindeki karşılıklı
iki bölgede sular kabarır ve iki kabarma süresi
arasında tekrar eski haline döner bu olaya
gelgit (meddücezir) adı verilir. Dünya, Ay ve
Güneş'in aynı doğrultuya geldikleri yeni ay
ve dolun ay konumlarında suların kabarması
maksimuma ulaşır ve gelgit olayı en belirgin
halini alır. Dünyanın Ay'a yakın olan yüzünde,
sular Ay'ın çekim kuvveti sayesinde kabarırken
diğer yüzünde merkez kaç kuvveti daha fazla
olduğu için sular kabarır. Bu nedenle dünyanın
karşılıklı iki tarafında sular aynı anda
kabarır ve aynı anda çekilir.
|

|
Yandaki şelilde görüldüğü
gibi "yeni ay" ve "dolun
ay" dönemlerinde ay ve güneş aynı
doğrultuya gelmektedir. Bu dönemlerde
oluşluşan büyük çekim kuvveti suların
daha fazla kabar masına neden olur. Doğal
olarak "gel-git" olayının en
belirgin olarak gözlendiği dönemlerde
"yeni ay" ve "dolun
ay" dönemleridir.
|
Dünyanın
ekseni etrafındaki dönme hızının Ay'ın yörünge
hızından fazla olması nedeni ile su kütlelerinin
kabarıklığı devamlı öne taşınır.
Kabaran suyun Ay'ı kendisine doğru çekmesinden
dolayı Ay'ın yörünge hızı devamlı
artarken Ay'ın Dünyayı kendisine çekmesinden
dolayı Dünyanın ekseni etrafındaki dönüş
hızı devamlı azalır. Bu olay Dünyanın
ekseni etrafındaki dönüş hızıyla Ay'ın yörüngesi
etrafındaki dönüş hızı birbirine eşitlenene
kadar devam edecek. Bu eşitlik sağlandığında
gün süresinin bugünkünün 60 katı olacağı
hesaplanıyor. Yine aynı hesabın verdiği bir
sonuca göre 3-4 milyar yıl önce gün süresi
bugünkünün 1/6'sı kadardı. Ayrıca Gelgit
olayından dolayı Dünya ve Ay birbirlerinden yılda
2cm uzaklaşıyor. Bu mesafe Dünyanın ekseni
etrafındaki dönüş hızıyla Ay'ın yörüngesi
etrafındaki dönüş hızı birbirine eşitlendiğinde
sabitleşecek.
|