|
Evreni oluşturan
gök cisimleri belli bölgelerde yoğunluk gösterir.
Gök cisimlerin yoğun olarak bir arada bulunduğu
ve düzenli bir sistem oluşturduğu bu bölgelere
galaksi adı verilir. Galaksilerin keşfi çok
yakın bir geçmişe dayanır. 20. Yüzyılın
başlarında yaptığı gözlemler sonucunda
bizim galaksimiz (Samanyolu) dışında da
galaksiler olduğunu bulan Edwin Hubble,
insanların evrene bakış açısını tamamen
değiştirmiştir. Galaksiler genellikle tek
olmakla beraber bazen gruplar halinde de
bulunabilirler. Bu gruplara galaksi kümleri adı
verilir. Yakınbir geçmişe kadar galaksileri
oluşturan gök cisimlerinin, galaksi
merkezindeki dev karadelikler sayesinde bir
arada tutulduğu tahmin edilmekteydi. Fakat
devasa büyüklükteki galaksileri, bir arada
tutmak için gerekli olan kuvveti merkezindeki
dev karadeliklerin karşılayamayacağı bu gün
bilinen bir gerçektir. Bu muazzam kuvvet
evrendeki maddenin %90 kısmını oluşturan ve
tanımlanamayan madde de diyebileceğimiz
"karanlık madde" tarafından üretilmektedir.
Galaksilerin Sınıflandırılması:
Galaksiler sınıflandırılırken
fiziksel özelliklerinden faydalanılır. 20. Yüzyılın
başlarında Edwin Hubble'ın galaksilerin dış
görünüşlerine bakarak yaptığı sınıflandırma
günümüzde hala geçerliliğini korumaktadır.
Bu sınıflandırma için kullanılan yönteme
"Hubble Diyapazon Diyagramı" adı
verilir.

- E: Eliptik
- S0: Lenticular (Merceğin Yandan Görünüşü)
- S: Sarmal (normal & çubuklu)
- I: Düzensiz
Eliptik Galaksiler:
Adından da anlaşılacağı
gibi eliptik bir görünüme sahip olan eliptik
galaksiler çok az miktarda gaz ve toz bulutu içerirler,
çoğunlukla yaşlı (Pop II) yıldızlarından
oluşmuşlardır. Genellikle galaksi kümleri içerisinde
yer alan bu galaksilerin yarı çapları 1-200
kpc , kütleleri ise 106 - 1013
Mgüneş kadardır. Tam bir küre şekline
sahip olan türlerine "E0" adı
verilirken, "E7" ismi verilen türlerine
kadar giderek elipsleşen bir yapıya bürünürler.
Lenticulars (Merceğin
Yandan Görünüşü):
Çoğunlukla galaksi kümeleri
içerisinde yer alan "S0" galaksileri,
yıldızlar arası gaz ve toz bulundurmazlar.
"mercek" de denilen bu tür, genelde
yaşlı (Pop II) yıldızlardan oluşur. Şekil
olarak eliptik ile sarmal galaksiler arasında
bir yere sahip olan bu galaksilerin çekirdek ve
diski vardır fakat sarmal kolları yoktur.
Sarmal (Spiral) Galaksiler:
Sarmal galaksiler
evrendeki galaksilerin büyük bir çoğunluğunu
temsil eder. Yüksek miktarda toz ve gaz içeren
sarmal galaksiler çok parlak bir görünüme
sahiptir. Genç (Pop I) ve yaşlı (Pop II) yıldızlar
içermektedirler. Ortalama kütleleri 109
- 1011 Mgüneş olan
sarmal galaksilerin çapları yaklaşık
5-50 kpc kadardır. Çoğunlukla galaksi kümleri
dışında yer alırlar. Çubuklu (SB) ve çubuksuz(S)
olmak üzere iki ayrı sınıfta toplanırlar.
Sarmal galaksilerin büyük çekirdeğe ve
merkeze yakın kollara sahip olan türlerine
"Sa" ismi verilirken, daha küçük
çekirdek ve daha dağınık kollara sahip
olanlarına "Sb", en küçük çekirdeğe
ve en dağınık kollara sahip olanlarına ise
"Sc" adı verilir. Aynı sınıflandırma
çubuklu sarmal içinde geçerlidir. Sadece çubuklu
sarmal olduğunu belirtmek için "SB"
şeklinde isimlendirilirler. Yine çekirdek büyüklüğü
ve kolların dağınıklık sırasına göre
"SBa", "SBb" ve "SBc"
olarak adlandırılırlar.
- Ortalama Tayf Türleri: A, F, G, K
Düzensiz Galaksiler:
Yukarıda anlattığımız
galaksi türleri arasına girmeyen tüm
galaksiler düzensiz galaksiler olarak adlandırılır.
Galaksi kümeleri dışında yer alan bu
galaksiler genç (Pop I) yıldızlar ile büyük
miktarda gaz ve tozdan oluşurlar. Görünüş
olarak ayırt edici bir özelliği olmayan bu
galaksilerin çapları 1-10 kpc arasında, kütleleri
ise 108 - 1010 Mgüneş
kadardır.
- Ortalama tayf türleri: A, F
Galaksi türlerinin evrendeki
dağılımı;
|