|
|
|
|
| Balıkesir
sanayi bölgesi... |
 |
Balıkesir'in ekonomik
yapısı Batı Anadolu bölgesinin genel
karakterlerini
taşımaktadır. Tarımın geniş bir alana yayılmasından
dolayı tarıma dayalı sanayi
gelişmiştir. Un, yem, zeytin, zeytinyağı,
salça, konserve , nebatiyağ, şeker
üretiminin Balıkesir ekonomisinde yeri büyüktür.
Yine et, özellikle son yıllarda
tavukçuluk, yumurta başta olmak üzere süt
ve süt mamulleri sektörleri de
önemli yer tutmaktadır. Balıkesir iklim şartları
bakımından bütün yıl boyunca her
türlü sanayi çalışmalarına uygundur.
Karayolu ve denizyolu ile ulaşımı kolay bir
ilimizdir. Üniversitesi sanayicimizin
ihtiyacı olan kalifiye işçi, usta, teknik ve idari
personeli yetiştirmektedir. Balıkesir
sanayisi istanbul ve Bursa' ya göre geri
sayılır. İlde yaratılan gayri safi milli
hasılada sanayi sektörünün payı 1996'da %
18 kadardır. |
|
Faal nüfusun %8,14'ü imalat sanayiinde çalışmaktadır.
Aynı değerler Marmara bölgesinde % 38 ve % 23,6' dır.
ilde imalat sanayii temelde, ikili bir yapı gösterir. Edremit
Körfezi bölgesindeki Ayvalık, Edremit, Burhaniye ilçeleri
öteden beri zeytinyağı ve sabun sanayiinin
merkezleri olarak bilinirler. Buralarda ki zeytinyağı
ve sabun fabrikalarının çoğu, orta ölçeklidir
ve son yıllarda teknolojilerini yenilemişlerdir,
ildeki en modern fabrikalar ise Balıkesir ve Bandırma'
dadır. Çoğu 1970' lerde kurulan bu fabrikaların
bir bölümü Etibank'ın, bir bölümü özel
kesimindir. Borik asit, boraks, sodyum perborat, sülfirik
asit ve yapay gübre üreten fabrikalar bunların arasında
en önemlileridir. Balıkesir' de sektörler Türkiye'
de birçok ilde olduğu gibi merkez ilçede toplanmamış
homojen bir şekilde ilçelere dağılmıştır. Bu
nedenle her ilçe çeşitli sektörlerde üs olma
konumuna gelmiştir. |
 |
 |
Örneğin tarım makinaları,
çimento, sentetik çuval, trafo, jeneratör Merkez
ilçede; zeytinyağı Ayvalık-Edre-mit'te,
beyaz et ve gübre Bandırma'da ; süt ve
süt ürünleri Manyas- Gönen' de Susurluk ve
Merkez ilçede yoğunlaşmıştır.
ilimiz yeraltı zenginlikleri bakımından da
ülke çapında önemli bir yer
tutmaktadır. Bor, kömür, demir başta olmak
üzere krom, mermer, kurşun,
çinko, ka-olen gibi maden yatakları rezerv
bakımından zengin ve sayıca
kabarıktır. Yalnız mermer için söylemek
gerekirse ülke rezervinin % 80' i
Balıkesir ilinde bulunmaktadır. 1998 Ocak ayı
itibariyle Balıkesir'deki 8884 iş
yerinde 5331 7 sigortalı işçi çalışmaktadır.
Çalışma Bakanlığı'nın verilerine göre
3 işyerinde 1000 den fazla, 3 işyerinde
500-999 işçi, 12 işyerinde 250-499
işçi, 41 işyerinde 100-249 işçi, 90 işyerinde
50-99 işçi, 166 işyerinde 25-49 işçi,
464 işyerinde 10-24 işçi ve 8105 işyerinde
19 işçi çalışmaktadır. |
|
Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde Balıkesir'deki
en önemli sanayi dalı, el tezgahlarıyla yapılan
dokumacılıktı. Balıkesir abaları (kıl ve yünden
yapılan kalın kumaş) çok ünlüydü, 1 800'lerde
askeri giysi yapımı için istanbul'daki yönetime
aba örnekleri gönderilmiş, bunlar beğenilerek ilde
bir aba fabrikasının kurulmasına karar verilmiş
ancak, bu karar gerçekleşmemişti. XIX.yy'da Avrupa
ülkeleri ile imzalanan ticaret anlaşmaları ile gümrük
duvarlarının kaldırılması, birçok ilde olduğu
gibi, Balıkesir'de de ilkel yöntemlerle sürdürülen
dokumacılığın yıkılmasına yol açtı. Avrupa ülkelerinde
çok daha ileri teknolojilerle ucuz ve kitlesel biçimde
üretilen dokumalar, açık pazar durumuna gelen
Osmanlı Devleti'ne yayılınca, yerel dokuma üreticileri
bu ucuz ürünlerle rekabet edemeyip, tezgahlarını
kapatmak zorunda kaldılar. Osmanlı Devleti'nin dünya
ekonomik sistemiyle ilişkilerinde Balıkesir'in önemli
bir yeri vardır. Balıkesir çevresinde çıkarılan
(başta borasit ve simli kurşun olmak üzere) maden
ürünlerinin, yabancı sermayeli şirketlerce dış
satımı yapılıyordu ve il, Osmanlı Devleti'nin
önemli maden ihraç merkezlerinden biriydi Balıkesir,
Cumhuriyet döneminde de bu niteliğini korumuştur.
1921'de Bandırma-izmir Demiryolu'nun Fransızlar'ca
yapılıp işletmeye açılması da Bandırma'ya özel
bir önem kazandırdı. Kapitülasyonlardan yararlanan
gemiler, istanbul yerine Bandırma'ya gelerek Osmanlı
Devleti'nin iç pazarlarına mal taşıyorlardı.
Demiryolunun varlığı, dış ülkelerde üretilen bu
malların, iç Batı Anadolu'ya dağıtımını büyük
ölçüde kolaylaştırmıştı. Dokumacılıktan
sonra Balıkesir'deki en önemli sanayi dalları
zeytinyağı ve sabun yapımıydı. Bu dönemde çok
ilkel yöntemlerle yapılan zeytinyağı ve sabun üretimi
Cumhuriyetin kurulmasından sonra da ilin sanayi yapısına
damgasını vuran en önemli dal olarak kaldı.büyük
ölçüde arttırmıştır. Balıkesir'de bu yıllarda
eskiden beri var olan tarıma dayalı sanayi sektörü
modern hale getirilmiştir. Körfez bölgesinde eski
sistemle çalışan zeytin yağı fabrikaları
kontinü sisteme geçmiş, süt ve süt mamulleri
üreten mandıralar daha modern tesisler haline
gelmiştir. Bandırma ve çevresindeki tavukçuluk işletmelerinde
aynı gelişme gerçekleşmiştir. Eskiden küçük
atölyelerde üretilen tarım alet ve makinaları
imalatı daha büyük tesislerde yapılmaktadır.
Devlet İstatistik Enstitüsünün Genel Sanayi ve işyerleri
Sayımı anket çalışmalarına göre Balıkesir'de
1985 yılında 18542, 1992 yılında 20016 işyeri
vardır, işyerlerinin 1985 yılında 3749'u ,1992 yılında
3412'si imalat sanayi işyeridir. Ancak imalat sanayi
işyeri sayısında azalma görülmektedir. 1992 yılı
Genel Sanayi ve İşyerleri Sayımı anketine göre
3.41 2 imalat sanayi işyerinin 497'si gıda
ürünleri ve içecek imalatı ( % 14.6), 123'ü
tekstil ürünleri imalatı (% 3.6), 509'u giyim eşyası
imalatı (% 14.9), 127'si derinin tabaklanması, işlenmesi,
saraçlık, ayakkabı imalatı (%3.7), 704'ü ağaç
ürünleri imalatı (% 20.6), 23'ü kimyasal madde ve
ürünleri imalatı , 32'si plastik ürünleri imalatı,
64'ü demir çelik işleme sanayi, 620'si makine ve
teçhizat hariç metal eşya sanayi (% 18.2), 161'i
makine ve teçhizat imalatı ile uğraşan işyerleridir
(% 4.7). Devlet istatistik Enstitüsünün 1994 yılı
verilerine göre (en son veri ) imalat sanayinde 10
kişiden fazla kişinin çalıştığı işyeri sayısı
6'sı devlet kuruluşu olmak üzere 113'dür. Bu işletmelerin
50'si gıda ve içecek; 11'i tekstil, giyim ve deri;
9'u kereste ve kereste ürünleri; 11 'i kimya; 6'sı
taş ve toprak ile ilgili ürünler; 51'i metal; ve
20'si makine ve teçhizat sanayi işyerleridir.
Toplam imalat sanayi içinde çok büyük sayıda işyeri
10 kişiden az işçi çalıştırmaktadır. |
|
|
|
|
|
|
|